Nga Truật

Nga truật là thân rễ phơi khô của cây ngải tím. Thuộc họ Rừng, còn gọi là cây nghệ đen, tam nại, bồng truật. Cây mọc hoang và được trồng ở nước ta để làm thuốc. Nga truật là một vị thuốc được dùng cả trong Tây y và Đông y.

Nhận biết cây Nga truật

Ngải tím (nga truật) là một loại cỏ cao chừng 1-1,5m, có thân rễ hình nón, có khía chạy dọc. Lá có bẹ ôm vào thân cây ở phía dưới, dài 30-60cm, rộng 7-8cm, dọc theo gân chính giữa có những đốm màu đỏ. Cuống lá ngắn hay hầu như không có.

Cụm hoa mọc ngang, dài 15-20cm, thường xuất hiện trước khi ra lá, bao gồm một cuống dài 15-20cm. Lá bắc phía dưới hình trứng hay hình mác tù, màu xanh lục nhạt, mép đỏ, không mang hoa. Hoa màu vàng. Đài có hình mác tù, dài 15mm, thùy giữa nhọn, cánh môi hẹp ở phía dưới, hơi mở rộng ở phía trên.

Nga Truật - Curcuma zedoaria
Nga Truật – Curcuma zedoaria

Củ tỏa ra theo hình chân vịt, cây mẫm và chắc. Vỏ củ màu vàng nhạt, ngoài những củ chính ra, còn có những củ phụ, có cuống hình trứng hay hình quả lê, màu trắng.

Công dụng của nga truật

Theo tài liệu cổ, nga truật có vị đắng, cay, tính ôn, vào can kinh. Có tác dụng hành khí, phá huyết, tiêu tích hóa thực. Chữa ngực bụng đau, ăn uống không tiêu. Nga truật giúp sự tiêu hóa, chữa đau bụng, bổ.

Còn có tác dụng chữa ho, kinh nguyệt bế, không đều. Ngày dùng 3-6g dưới dạng thuốc sắc, thuốc bộ hay thuốc viên.

Tây y dùng nga truật trong đơn thuốc bổ Elixir de longue gồm các vị thuốc: Lô hội 25g, Long đởm thảo 5g, Đại hoàng 2,5g, Nga truật 2,5g, Phan hồng hoa 2,5g, Polyporus oficinalis 2,5g. Các vị trên thái nhỏ ngâm trong 2 lít cồn 60o trong vòng 10 ngày. Lọc lấy rượu mà uống. Ngày uống từ 2-5ml, nếu uống quá nhiều sẽ có tác dụng nhuận tràng.

Bài viết liên quan