Ích Mẫu

Cây ích mẫu có tên như vậy vì có ích cho người mẹ. Tên khoa học là Leonurus heterophyllus, do chữ Hy Lạp leon là sư tử, ourus là đuôi, heterophyllus là lá có hình dạng biến đổi. Vì cây ích mẫu giống đuôi con sư tử có lá hình dạng thay đổi.

Nhận biết cây ích mẫu

Ích mẫu là một loại cỏ sống 1-2 năm, cao 0,6m đến 1m. Thân hình vuông, ít phân nhánh, toàn thân có phủ lông nhỏ ngắn. Lá mọc đối, tùy theo lá mọc ở gốc, giữa thân hay đầu cành mà có hình dạng khác nhau. Lá ở gốc có cuống dài, phiến lá hình tim, mép có răng cưa thô và sâu. Lá ở thân có cuống ngắn hơn, phiến lá thường xẻ sâu thành 3 thùy, trên mỗi thùy lại có răng cưa thưa. Lá trên cùng phần lớn không chia thùy và hãy như không có cuống.

Ích Mẫu - Leonurus heterophyllus
Ích Mẫu – Leonurus heterophyllus

Hoa mọc vòng ở kẽ lá. Tràng hoa màu hồng hay tím hồng, xẻ thành hai môi gần đều nhau. Quả nhỏ, 3 cạnh, vỏ màu xám nâu.

Cây ích mẫu cung cấp cho ta 2 vị thuốc:

  • Ích mẫu hay ích mẫu thảo là toàn bộ phận trên mặt đất phơi hay sấy khô của cây ích mẫu.
  • Sung úy tử là quả chín phơi hay sấy khô của cây ích mẫu. Nhiều người hay gọi nhầm là hạt ích mẫu.

Công dụng của ích mẫu

Theo sách cổ, ích mẫu có vị cay, đắng, tính hơi hàn, có khả năng trục ứ huyết, sinh huyết mới, hoạt huyết điều kinh, những người có đồng tử mở rộng không dùng được. Liều dùng hằng ngày từ 6-12g dưới dạng thuốc sắc hay nấu thành cao. Quả ích mẫu cũng dùng liều trên dưới dạng thuốc sắc.

Thường ích mẫu dùng trong trường hợp sinh xong bị rong huyết, chữa viêm niêm mạc dạ con, kinh nguyệt quá nhiều.

Còn dùng chữa huyết áp cao, thuốc bổ huyết, các bệnh về tuần hoàn cơ tim, thần kinh của tim, chứng hẹp tim (stenocardie), chữa lỵ.

Quả ích mẫu dùng với tên sung úy tử, làm thuốc thông tiểu, chữa phù thũng, thiên đầu thống.

Dùng ngoài, thân và quả ích mẫu giã đắp hay sắc lấy nước rửa, chữa một bệnh như sưng vú, chốc đầu, lở ngứa.

Bài viết liên quan

Mơ - Prunus armeniaca